Ku Popon Saadah

Bungah pisan basa Si Cikal tamat kuliah teh. Reueus boga anak bisa ngahontal cita-citana kalawan lungsur-langsar. Atuh dina raraga ngareuah-reuah jeung ngistrenan para lulusan, sim kuring salaku kolotna diondang ku pihak Politeknik Pos pikeun ngahadiran pelantikan para wisudawan di Sasana Budaya Ganesha ITB.

Teu loba tatahar. Malah teu mawa kamera-kamera acan, da can boga harita mah, keur mah can pati resep putrat-potret kawas ayeuna. Teu bebekelan sangu deuih. Asa barabe kudu angkaribung mawa timbel mah, angkeuhan teh da lain rek nyaba ka leuweung ieuh. Sakalieun lapar mah kari jajan atawa nyimpang heula we ka rumah makan.

Gancangna carita, sim kuring sakulawarga geus nepi ka palataran Sabuga. Teu wudu ieu tempat rame ku jelema, padahal harita teh kakara jam satengah tujuh isuk-isuk. Mobil para wisudawan geus ngajengjreng di tempat parkir. Jelema ngagarimbung di unggal tempat bari papakeanana singsarwa gandang. Nu dagang bubur katempo pakepuk ngaladangan nu can kaburu sasarap heula di imahna. Para padagang lianna keur saribuk deuih, dadasar, kawas nu hayang paheula-heula beres, tayohna sieun kaburu ngabrul manten nu daratang ka eta tempat.
Sim kuring, bapana, Si Cikal, Pangaisbungsu, jeung Si Bungsu caricing heula dina mobil, bari meresan barang nu rek dibawa ku Si Cikal ka jero aula. Ku lantaran Si Cikal mah sapopoena dijilbab, jadi rek diwisuda teh teu kudu dangdan sataker kebek. Cukup make kabaya jeung sampingna, buuk teu kudu disanggul da make tiung tea.

Katempo ti jero mobil tukang poto riab tingkuriling neangan mangsa potoeun.

Si Bungsu geus teu sabar, ngagugujeg hayang geura ka palataran aula, sabab katempo ti tempat parkir, di buruan aula teh loba pisan nu dagang, ti mimiti cocooan barudak nepi ka buklet kekembangan keur haturkeuneun ka para wisudawan. Pikeun ngarepehkeun Si Bungsu, ahirna kabeh kaluar tina mobil.

Ngan edas, aya atoh aya reuwas, ujug-ujug rob teh tukang poto nyalampeurkeun ka sim kuring sakulawarga nu keur leumpang muru aula. Bari nalutur-nutur teh bari tingjaletrek, motoan kulawarga sim kuring nu keur anteng pairing-iring.
Kamera tukang poto nu jumlahna aya kana sapuluhna tingburinyay. Ngadak-ngadak sim kuring asa jadi selebritis, leuwihna ti eta asa jadi duta besar anu kakara mulang ti mancanagara, keur dirubung-rubung ku wartawan. Ngan hadena saurang oge taya nu haat ngawawancara.
Sim kuring ngaharewos ka bapana barudak, “Alah siah Bapa, kumaha ieu teh, geuning urang teh ngadon diparotoan?”
“Keun bae antep, lain kahayang urang,” tembal bapana bari seuri.
Tetela geuning kituna teh lain ka kulawarga sim kuring wae, ka batur ge sarua, tukang poto teh tingjaletrek, kawas nu keur lomba paloba-loba jeung pabisa-bisa motret.

Sup ka jero gedong, katingali para juru potret beuki meuweuh, asa diulangtaunkeun. Estuning ngaganggu pisan ka para wisudawan katut para tamu ondangan.
Teu ngarti ku pihak penyelenggara (panata calagara), naha bet diantep, tukang poto teh bet sina bebas pabuis jeung hadirin? Da eta we ti mimiti prungna acara pelantikan nepi ka dipungkasna, asa kalalaweur ku tingkah polah maranehna.

Ari sim kuring jeung bapana budak ngahaja milih tempat diuk teh di pangsisina, ngarah gampang kaluar tina jajaran lamun pareng hayang ka toilet. Tapi sidik lebah dieu pisan, posisi anu pangbabarina ditepungan ku tukang poto. Can ge lila diuk dina eta korsi teh, geus torojol tukang poto anu tadi motoan sim kuring jeung bapana di luar, mikeun hasil jepretanana bari menta duit panebusna. Tukang poto nu ieu mah teu burung disanghareupan kalawan daria, da memang sim kuring ge perlu ku eta poto teh keur kenang-kenangan. Creng harita keneh dibayar.
Teu kungsi lila, torojol deui tukang poto sejen. Sarua ngasongkeun poto kuring jeung bapana basa keur aya di luar, bari menta duit panebusna. Nu ieu ge kapaksa ku kuring dibayar, da era ari kudu patorong-torong mah, jaba hareupeun, gigireun jeung tukangeun teh rempeg tamu ondangan wungkul, anu keur jongjon merhatikeun lumangsungna upacara pelantikan.
Ari sugan lalakon ditagih ku tukang potret teh rek anggeus nepi ka dinya, horeng rabul keneh tulang potret nu rek nepungan sim kuring teh. Teu sirikna sapuluh menit sakali sim kuring ditepungan ku tukang poto anu jelemana beda-beda. Jeung keuheulna teh teu beunang dimoal-moal, maraksa pisan. Antukna sim kuring jeung bapana jadi keuheul, da keur nanahaon atuh nebusan poto anu rupana kitu-kitu keneh, boh baju nu dipake boh pose kuring jeung bapana dina unggal poto meh taya bedana. Jeung keur naon nebusan poto loba-loba teuing?
Bapana budak gegelendeng, “Da Si Mamah mah unggal nu nyampeurkeun diladenan wae. Mun antepkeun ulah diwaro!”
“Atuda isin ku nu sanes ari kedah patugeng-tugeng sareng maranehna mah, Pa!” cekeng.

Pikiran teh jadi teu husu kana acara nu keur lumangsung. Rek pindah diuk ka lebah tengah, teu manggih korsi nu kosong. Keuheul kacida, komo barang ras inget duit tina dompet geus murudul dipake nebusan poto nu kabeh ge rupana sarimbag pisan.
Sabot mikir kitu geus torojol deui aya nu nyampeurkeun. Geus moal salah deui, tukang poto nu menta tebusan. Ku lantaran nu ieu mah budak keneh, taksiran sakolana ge masih keneh di SMP, sim kuring wani nolak.
“Moal ditebus, Ujang! Tuh tingali ieu ge geus sabebed beunang nebusan. Keur naon loba-loba teuing?” Ceuk sim kuring. Geuwat si budak teh ngaluarkeun jurusna, lumengis hayang dipikarunya, “Sing hawatos atuh Ibu ka abdi.” Cenah.
Ana gantawang teh bapana budak nyentak, “Dititah ku saha atuh barina ge moto Bapa jeung Si Ibu? da teu menta dipoto ieuh di dieu mah!” Ngadenge kitu sim kuring rada reuwas. Kawasna eta budak ge nyeri hate. Kalawan teu disangka, lung poto nu lobana 3 lambar teh dialungkeun ku manehna kana lahunan sim kuring, pok manehna nyarita, “Mangga atuh tah masihan!” cenah bari ngaleos. Teu burung hareneg dikitukeun ku tukang poto bari budak satepak teh. Sim kuring jeung bapana bati ngaharuleng. Sabot ngaharuleng kitu geus torojol deui tukang poto nu sejen. Cara tadi deui, mikeun poto bari menta duit panebusna kalawan keukeuh (maksa). Dasar bapana, mun geus datang piambekeun teh sok pikaseurieun. Mireungeuh aya nu datang deui bari maksa tea, jung nangtung bari ngodok dompet tina saku calanana.
“Sok daratang kabeh ka dieu tukang poto teh, ku aing teu burung diduitan kabeh!” Ngadenge kitu tukang poto bati olohok, tapi teu burung duit panebusna ditampanan. Hate nu keur keuheul ge jadi hayang seuri nempo kitu mah.

Basa acara geus rengse sarta geus araya deui dina mobil, pangangguran ku sim kuring diebrehkeun poto nu sagepok teh ka Si Cikal. Manehna olohok bari nyarita, “Ya Alloh Si Mamah….” Cenah. Mun leukeun diitung, geus aya kana ratus rebuna duit nu dipake nebusan poto teh.
Torojol Pangaisbungsu jeung Si bungsu nu kakara balik ti toilet nyampeurkeun bari hariweusweus. “Mamah, di emper aula aya keneh poto mamah sareng Bapa dijajarkeun ku tukang poto. Bade ditebus moal?” Tanya Si Pangaisbungsu.
“Montong! Hayu urang baralik!” tembal bapana budak semu nyentak.
Kabeh ngagugu da geus pada apal kana adat-adatan bapana.
Eta mah sajajalan teu eureun eureun bapana nyieun rencana keur taun hareup. Cenah, mun Si Aa (anak kuring nu kadua) diwisuda deui di dinya, rek diakalan. Ti imah rek mawa baju salin. Keun bae loba dipotoan di luar gedong ge, da geus di jero gedong mah bapana rek ganti penampilan cenah, ngarah tukang potret panglingeun. Ku kituna moal aya nu rabul nitah nebus poto cara ayeuna da kabeh kalinglap. Nepi ka kituna tah ngunek-ngunekna bapana barudak ka para photographer komersil teh! Nepi ka ayeuna poto sim kuring jeung bapana budak basa dipoto paksa di sabuga masih keneh ngabugbrug dina lomari.

Ku Popon Saadah

Aya ku mindeng HP tinggaleun di imah tèh. Rumasa, atuda ari rèk indit ka sakola tèh sok loba bawaeun. Salian ti alat tulis, make-up inti, parfum, tisu, kacamata, ogè buku bacaan keur bacaeun mun pareng aya waktu keur macana. Jaba kudu nyiapkeun kaos tangan, kaos kaki, jèkèt, hèlm, jeung konci motor. Lat baè poho, HP can disakuan.
Barang nepi ka sakola, sup ka ruang guru. Capa-cipi kana saku, eueuhh… HP tinggaleun deui di imah. Angkeuhan tèh keun baè lah teu nyekel HP sapoè mah, ngirit-ngirit pulsa. Tapi teu burung loba ngahuleng di ruang guru tèh. Katambah poè ieu mah sim kuring teu asup ka kelas, da jam pelajaran basa Sunda diparakè ku guru-guru nu ngajar pelajaran nu di-UN-keun. Ngan tetep sim kuring kudu hadir, bisi aya barudak kelas F anu perlu ka walikelasna. Jadi lumayan salsè.
Korèlèng ka tukang, niat rèk ka cai. Kabeneran jamban tèh duanana karosong, pantona teu dikaronci. Sim kuring asup ka jamban nu kahiji, Beulah kènca. Brug nutupkeun panto anu otomatis ngonci sorangan. Di jero jamban èstuning tenang, taya sangkaan rèk hèsè kaluar, da geus apal, bakal gampang mukana deui lamun èta panto dibukana ti jero jamban. Biasana gè kitu, unggal poè tara boga masalah jeung panto jamban nu ieu tèh. Tapi geuning poè èta mah si panto tèh ngadak-ngadak hèsè dibukana deui. Ngonci sorangan. Lain bakat ku otomatis, tapi sigana èta konci panto tèh geus ruksak. Cindekna sim kuring kakerem di jero salila-lila.
Sim kuring geus uga-ugil, geus ngagujrag-gujrag gagang panto, rarasaan si panto tèh kalah beuki pageuh nutupna. Ya Allah, umur-umuran kakara ayeuna sim kuring ngalaman kakonci di jero jamban. Gusti Nu Agung, kumaha carana sangkan abdi tiasa kaluar? Gap kana saku baju, neangan HP, niat tèh rèk nelepon babaturan nu aya di ruang guru, rèk dititah nyokot konci panto jamban ka Pa Dadan (pesuruh sakola). Aèh, pan HP-na ogè tinggaleun tèa di imah.
Sakali deui sim kuring ngagujrag-gujrag panto. Si panto taya tanda-tanda bisa muka. Bingung. Kabayang mun sapoè jeput nepi ka peuting tur nepi ka isukna deui teu aya nu nganyahoankeun yèn sim kuring kakerem, aya bahan ngèndong di jero jamban. Mèmang teu sageumpeur mun urang kajebak dina lift, tapi mun teu bisa kaluar waè tèh, nya rugi wè nu aya, sim kuring moal bisa balik. Jaba awak geus mimiti cangkeul. Sakalieun hayang diuk gè kapan moal bisa di jamban mah.
Antukna, èra-èra gè sim kuring jojorowokan nyalukan Pa Dadan. Tapi can kadèngè aya nu nyampeurkeun. Duh, mun HP teu tinggaleun mah ieu masalah tèh bisa langsung kaungkulan ayeuna kènèh. Sim kuring jojorowokan deui. Kawasna kabeneran harita mah aya barudak nu ngalanto ka buruan jamban, da kadèngè aya nu tinggerendeng. Teu kungsi lila kadèngè sora lèngkah sapatu jeung sora barudak rècok, sada lobaan. Hatè atoh kacida bari surak, sabab geus pasti moal tulus ngèndong di jamban tèh. Barudak tinggaledor, kawasna keur neunggeulan gagang panto, tuluy gagang panto tèh digalujrag-gujrag bari angger rècok. Panto keukeuh pageuh. Ngan hatè geus tenang ayeuna mah, teu bingung cara tadi.
“Punten Ibuna minggir heula, panto badè didobrak,” ceuk sora budak lalaki rada ngagorowok ti luar. Sim kuring nurut, tuluy ngadon nyempod di juru jamban. Teu lila kadèngè nu mèrè aba-aba. “Satu…dua…tiga…. Baraakkk!!! Ahirna muka ogè si panto tèh, sabab nu ngadobrakna aya kana limaanana. Alhamdulillah, panto tèh rujad.
Barang bray panto muka, sim kuring kakara nyaho, horèng ieu kajadian tèh loba nu ngalalajoanan. Dirèrèt saurang-saurang, katempo murid-murid anu lolobana kelas 9 I bari marakè baju olahraga jeung lolobana lalaki tèh aya nu biwirna keur ngarenyu nahan piseurieun, aya nu nyèrèngèh, aya nu terang-terangan seuseurian, aya nu ukur mèsem.
Sabenerna sim kuring gè lain teu èra ku kajadian bieu tèh, mun kongang mah hayang beretek wè lumpat nyingkahan èta tempat. Hayang ngabecir ka ruang guru. Ngan piraku deui aya kolot lulumpatan beberebetan mah. Tungtungna sim kuring ukur bisa haha-hèhèh. Kapireng aya murid lalaki nu nyarita kieu, “Si Ibu kakerem hahaha…,” bari babarakatakan. Sim kuring bati seuri konèng dikitukeun tèh.
Coba mun harita HP teu tinggaleun mah, kakeremna sim kuring di jamban sakola moal kungsi gujrud. Tina ieu kajadian jadi boga kacindekan, yèn kiwari HP tèh geus jadi barang penting, nepi ka teu bisa jauh tina diri nu bogana.
Perkara panto nu rujad alatan didobrak ku barudak, keun wè antep ah urusan PKS sarana jeung prasarana èta mah, bongan geus wawanianan ngerem sim kuring di jero jamban.***

1

2

3

4

Deudeuh teuing sawah kuring
bangun nu ngahurun balung
bingung dibarung ku linglung

Sawah siga nu marudah
pare teu daekkeun gede
pundung taya nu malire

Taya bondol reujeung piit
nu sok rabeng bari ngawih
atoh nyanghareupan panen

taya bebegig ngarigig
da puguh manukna euweuh
saung ranggon kari ngaran

Hayang aya di bihari
jaman jumeneng nini aki
sawah ngeplak satungtung deuleu
estu matak deungdeuleueun

Tapi kuring aya di kiwari
moal manggih deui kamari
kawaas ukur waasna
katineung ukur nineungna

Deudeuh teuing anak incu kuring
leungiteun tapak karuhun
sawah nu kuduna diwaris
rea nu geus salin jinis

robah rupa jadi imah
jadi pabrik jeung pom bengsin
sarta jadi supermarket

Deudeuh teuing anak incu kuring
jaga bakal loba nanya
beas kumaha nyieunna?
sarta di mana pabrikna?

(Popon Saadah)

Raga nyangsaya na ranjang kalewang
ditilaman seprè simpè
disimbut ku rasa keueung
dibantalan sumorèang

Wirahma lèngkah nu laleumpang dina lulurung
èstu bareng jeung ketug jajantung
lir keur mirig rènghap napas
ngèngklokan nu humarurung

Antara nyanyautan jeung gulinggasahan
di rohang nu pangeusina teu leuwih ti saurang
tingkolèbat narèmbongan jirim nu keur padungdengan

Ceuk hiji jirim: “Lir dalitna ringkang jeung kalangkang, hirup jeung maot ukur kahalangan ku rèrègan mangsa jeung lalangsè waktu nu transparan.”

Dijawab ku jirim nu hiji deui: “Datang ka pawenangan saurang-saurang, mulang ka kalanggengan, ogè saurang-saurang.”

Ku Popon Saadah

Ceuk informasi anu dicutat ku Republika, Minggu, 15 Februari 2009, Facebook (FB) tèh situs web jaringan sosial anu diciptakeun dina taun 2004 ku Mark Zuckerberg, lulusan Universitas Harvard, Amerika Serikat.
Kiwari ieu situs tèh keur meujeuhna populèr di cyber, dipikaresep ku pengguna aktif internet di sakuliah dunya. Bisa jadi populèrna ieu situs di jagat cyber tèh dilantarankeun ku: informasi ngeunaan FB anu terus-terusan (meuweuh) jeung ubyag diwawarkeun ku sawatara anggota hiji komunitas ka masarakat internèt, prosès registrasi anu gampil, fasilitas dina FB nu kawilang euyeub, jeung sajaba ti èta.
Upama nitènan fasilitas nu disadiakeun jeung cara gawèna, Facebook tèh teu pati bèda jeung Friendster. Ditilik tina pungsina, duanana mangrupa mèdia pikeun ngawangun hiji komunitas di internet, dina raraga ngayakeun interaksi atawa transaksi dumasar kana kabutuhan masing-masing individu. Dina FB di antarana disadiakeun fitur: Home, Profil, Friends, Inbox, Notifications, Phonebook, jeung Album. Upama urang hayang ngawanohkeun diri sorangan dina raraga promosi, urang bisa ngeusian biodata diri kalawan lengkep dina kolom Profil. Tuluy, lamun hayang ngajak babaturan supaya milu gabung kana FB tur id-na (nickname-na) asup kana list (daptar) babaturan urang nu geus milu gabung ti heula, kari tèangan cara ngondang jeung ngasupkeun id-na dina kolom Friends. Tah, mun pareng urang nu diondangna ku batur, kari klik kolom Request di juru luhur lebah katuhu. Sanggeus èta judul kolom kabuka, aya dua pilihan, naha èta nu hayang jadi babaturan urang tèh rèk ditarima atawa ditampik ku urang. Mun ditarima, klik confirm, sarta mun ditolak klik ignore. Lebah hayang ngèbrèhkeun, masang, atawa mublikasikeun poto, boh poto diri boh poto kulawarga atawa poto batur, urang bisa ngagunakeun fasilitas Album. Tiap judul kolom dilengkepan ku lahan pikeun mèrè atawa ngajawab komèntar. Saenyana taya hal anu bangga, èstu gampil pisan dina ngalakonanana, komo mun nu ngokolakeunana ninggang di para nètter profesional mah.
Perkara ieu situs aya mangpaatna atawa euweuh, èta mah lumpat deui kana pribadi-pribadi nu ngokolakeunana. Kapan nilik sisi positif jeung sisi nègatifna hiji hal tèh tara leupas tina niat mimitina. Ku kituna, dina lebah mangpaat henteuna, boh mèdia chatting boh wèbsite, atawa mèdia komunitas saperti FB ogè, kumaha niat pribadi nu ngokolakeunana. Naha èta mèdia tèh rèk dijieun alat pikeun nambahan babaturan, rèk dijadikeun tempat padungdengan ngabahas unggal permasalahan, mangrupa rawayan pikeun ngayakeun silaturahmi, atawa ngan ukur dijieun kaulinan wungkul dina raraga ngabunuh waktu?
Upama urang rèk pirajeunan nataan mangpaatna FB, ceuk sim kuring mah kawilang loba, saperti lobana fasilitas nu disadiakeun ku ieu situs:
Nu kahiji, ku milu ilubiungna urang kana ieu situs, urang bakal apal nepi ka bubuk leutikna FB ti mimiti cara gawèna nepi ka pungsina keur kahirupan sapopoè. Ninggang di guru jaman kiwari mah wajib nyaho kana hal nu kararieu tèh. Bisi hiji waktu ditanya ku muridna perkara FB, piraku kudu ngajawab “teu terang” mah, atawa piraku kudu ngajawab, “Kè heula nya, urang taroskeun ka operator warnèt!”
Nu kadua, di FB urang bisa nambahan kolèga, rèlasi, batur pakumaha, rèk nu saprofèsi, rèk nu bèda widang garapan. Naon rugina loba kawawuhan, malah bakal jadi hiji kauntungan, sabab bakal loba nu bisa dipèntaan tulung. Kapan ceuk rumpaka dina pupuh Pucung gè geuning cenah,

Utamana jalma kudu rèa batur,
keur silih tulungan
silih titipkeun nya diri,
budi akal lantaran ti pada jalma.

Tah ku lantaran loba kawawuhan tèa, urang bakal bisa ngayakeun kagiatan anu sipatna nguntungkeun masing-masing pihak. Misalna, pikeun jalma-jalma anu bèda widang garapan bisa silih simbeuh ku pangarti. Nu paham kana masalah tèhnologi informasi jeung tèktèk bengèkna bisa mèrè arahan ka nu teu apal widang èta. Anu tadina taram-taram kana masalah kasusastraan, sanggeus wawuh jeung nu resep sastra jadi kabawa resep tur weruh, yèn karya sastra nu hadè tur èndah tèh miboga pungsi ogè pikeun ngolah jeung ngalemeskeun rasa, jeung rèa-rèa deui.
Nu katilu, FB bisa dijadikeun ajang masarkeun produk pikeun produsèn atawa karyawan bagian marketing hiji pausahaan.
Nu kaopat, FB bisa jadi ajang rèuni, lamun pareng panggih jeung sobat-sobat urang barèto.
Nu kalima, FB ogè bisa mangrupa lahan paranti maluruh inspirasi pikeun bahan tuliseun, bahan diskusi, bahan naon baè dumasar kana garapan sèwang-sèwangan.
Unikna FB dibanding situs sèjèn, sifatna anu nèmbrak. Tiap anggota kumunitas ieu situs bisa nyaho kana kagiatan anu dilakukeun ku babaturan anu geus asup kana list manèhna. Teu welèh aya bèjana ka urang kagiatan nu dilakukeun ku babaturan dina FB mah, saperti kieu: tadi Si Dadap geus jadi babaturan Si Waru. Kamari Si Dadap ngaganti poto dina profilna. Cikènèh Si Waru ngagabung jeung komunitas Blok M. Dua jam nu kaliwat Si Waru nulis komèntar kana album anjeun. Jeung sajabana.
Tah ku lantaran sipatna nèmbrak tèa, euweuh nu dibuni-buni, komo disumput salindungkeun mah, pangaruhna kana kagiatan di jerona ogè jadi positif. Moal kajadian aya jelema anu nulis kekecapan mahiwal, lantaran tulisanana bakal kabaca ku balarèa (umum). Moal aya jelema wani ngajak pasèa, da pasti bakal kanyahoan ku sakabèh babaturan anu geus asup kana list-na, kajaba jalma anu nèkad meureun.
Ngan pikeun jalma anu karakterna teu resep kana hal nu sing sarwa nèmbrak jeung teu resep raramèan mah bakal ngarasa kaluman jadi anggota FB tèh, sabab teu bèbas nyarita (nepikeun kereteg hatèna) alatan paripolahna asa dimonitor jeung diponcongok ku umum.
Kaayaan di jero FB mungguh “haliwu”. Komo mun pareng muka kolom Friends mah, bakal muncul poto-poto babaturan ngadèrèdèd ngantay ka handap, aya nu keur molotot, aya nu ngajak seuri, nu jamedud waè aya. Beuki wè asa loba nu nyaksian kana saniskara rèngkak paripolah urang harita. Ceuk sobat sim kuring tèa mah cenah asup ka FB mah asa asup ka pasar, ramè. Nu matak manèhna mah asa-asa rèk ngagabung tèh, teuing naon sababna, enya pèdah ramè tèa meureun. Da manèhna nyaho ramèna suasana di FB gè tina FB babaturanana. Ka dieunakeun kakara kaharti tah alesan babaturan sim kuring pangna teu daèk gabung kana FB tèh. Sanggeus sim kuring ngagabung kana ieu situs, sok rajeun timbul rasa kaluman, kaluman mun panggih jeung jelema anu karakterna teu parok jeung lelembutan, karakter jalma nu deukeut-deukeut kana usil, umaing, guminter, jeung so filsafat ceuk barudak ayeuna tèa mah. Horèng teu di dunya nyata teu di dunya maya, watek-watek nu saperti kitu tèh pasti aya. Nya jalan hiji-hijina mah kudu diantep, mun urang diparengkeun panggih jeung nu kararitu, unggal manèhna nulis komèntar ulah pati diwaro, sabab geus kaerong moal aya mangpaatna.
Lamun tèa mah kiwari muncul komèntar anu nyebutkeun yèn ngagabung kana FB ukur miceunan waktu, ngaganggu kana pagawèan nu utama, sarta taya gunana sabab nu ditulisna ukur hal-hal teu pira, sah-sah baè tur aya benerna. Ngan tangtu baè hal ieu gè lumpat deui kana pribadi masing-masing jalma. Naha wall-na tèh rèk dieusian ku kalimah-kalimah anu ngeusi, kalimah-kalimah anu nadana umajak, kalimah-kalimah lenyepaneun, atawa nu hampos tamba teuing kosong?
Munculna pamanggih anu pro jeung kontra kana ieu situs bisa dilantarankeun ku cara nyawang tur wawasan jalma anu bèda-bèda. Ngan nu jelas, samèmèh mèrè komèntar kana hiji hal, naha perkara FB, FS, YM, jeung sajabana, leuwih hadè urang weruh heula kana bubuk leutikna èta hal nu rèk dikomèntaran tèa, ngarah teu kajadian debat kusir nu papanjangan, komo bari marebutkeun paisan kosong mah.

Ku Wawan Sudarwan

Basa panyawatna parna, Abah amanat panjang (wayahna macana calangap, ngacay nya jamak da Abahna ngan wasa wakca “A”).
Basana Abah: “Mangka apal kana papagah Abah, saacanna Abah mangkat ka alam barzah, nya. Talar na dada, awas balangah. Na mangsa harga-harga marahal matak jangar kana tarang, mangka pada-pada sabar nahan amarah. Pada-pada waspada ngajaga babarayaan. Awas salah jalan mabal kana kajahatan, mangka sabar, tambah-tambah katakwaan ka Yang Maha Akbar. Wayahna nahan kahayang, barang dahar saayana sawajarna. Balanja sandang pangan sarwa basajan pantang kana gagayaan hayang katangar kawas Acah tah, naha balanja bawang kalah ka Mal? Bawang atawa lalab-lalaban mah ka pasar rayat, Acah!! Salamah nambalang da ngarasa salah ngajak Acah ka Mal anyar.
“Pan Acah mah randa, Abah. Jamak lah hayang jalan-jalan ngarah rada janglar.”
“Dah, ka anggang-anggang! Jaba panas, hayang batal nahan hanaang?” Abah ngawakwak, Salamah sabar mangkat ka jamban basana mah.
Awas nya raksa raga sarta nyawa, bawa kana jalan halal, saban mangsa-mangsa amarah sasar, nya badan bakal nandangan lara balangsak, nyangsaya na panjara, acan jaga ka garang na naraka jahanam. Darajat jalma mah pan ayana na katakwaanana, balabahna, sarta talajakna ka sasama. Ahlakna taya cawadna.
Pangrasa Abah, alam bakal ngarandapan tahapan “Jaman Sangar” kawas na ramalan Jawa, jaman sarwa acak-acakan, balatak jalma ngahampas kana ajaran agama. Karaman ngagalaksak, rahayat katalangsara, ahlak jalma kawas hayam, sarakah kana barang haram.

Tina Mangle, No. 2204

Haturan Kang Budi nu sok resep nyarios calawak

Mimitina mah sim kuring nyangka yèn basa ngalaman lalinu saurat-urat tèh balukar capè teuing, ngamomorèkeun dahar, sarta kurang istirahat. Boro teu niat nepungan dokter, da ceuk angkeuhan, ku loba reureuh jeung nginum suplemen gè meureun bakal cageur deui sabihari.
Tapi ray poè ray poè tèh kalah ngareunggeuy. Aya èta gè leungit lalinu awak jeung lalieur tèh saheulaanan, lamun geus ngadahar Biogesik. Tapi peutingna nirisan deui. Komo datang waktu subuh mah kalah beuki ngahodhod, ari jeroeun awak asa pararanas. Saminggu kituna tèh. Der deuih kalah diurut sakujur awak ku tukang urut, kawas nu jauh ka dokter baè. Hanas teu aya karasana. Keur kitu mah geuning pikiran tèh asa tèu pararuguh, asa hayang geura cageur sapada harita, tapi horèam ka dokter, sabab hartina kudu kaluar ti imah.
Beuki dieu beuki kaluman. Tungtungna isuk kènèh bari dianteur ku bapana barudak nèangan dokter. Alhamdulillah aya dokter anu praktèkna isuk-isuk, di gigireun Alun-alun Cimahi.
Harita kènèh sim kuring dipariksa sakumaha mistina. Ceuk dokter, sim kuring tèh katarajang flu tulang. Duh paingan teu puguh rasakeuneunana, horèng nepi kana tulang-tulang meureun nya nyaksrakna tah si kasakit flu tèh. Teu sakara-kara, geus nepungan dokter sarta dibèrè obat nu di antarana aya antibiotik mah awak tèh karasa robah, jadi hararampang. Kersaning Gusti Nu Maha Kawasa, dina jero sapoè ogè awak sim kuring geus karasa seger deui. Peutingna makè jeung bisa tibra sarè. Emh, nyaho kieu mah ti mimiti karasa wè meureun rèk ka doktèr tèh, heueuh kawas nu hirup di daèrah mencil waè atuh, kawas suku terasing baè sim kuring tèh.
Sanggeus bisa deui mancèn tugas, pangangguran hayang maluruh rèfèrènsi ngeunaan flu tulang dina internèt. Cenah flu tulang tèh sok muncul dina usum pancaroba saperti ayeuna. Nu mimiti nyebarkeunana sarua jeung kasakit Demam Berdarah, nyaèta reungit Aidès Aègypty. Sanajan ieu kasakit can kacaritakeun nepi ka bisa matèni jalma nu katarajangna, tapi bahaya ogè, sabab bisa ngabalukarkeun lumpuh. Flu tulang biasa ogè disebut Cikungunya.
Sumber sèjèn nyebutkeun yèn ieu kasakit tèh dikokojoan ku virus Varvovirus B19, anu nyerang sing saha baè, utamana jalma dèwasa anu kabeneran stamina awakna keur turun. Gejala awalna ditandaan ku rasa linu nu kacida dina sakujur awak, bisa lumangsung 2-4 minggu sabada kaserang flu biasa. Jalma nu kaserang ieu kasakit sok nirisan, tuluy di jero kulit jeung biwir muncul nu tingbelenong bareureum, tapi lain baruntus. Tapi deuih cenah sanggeus liwat 3 minggu mah nu gering bakal maju deui ka cageur.
Nu keur kakeunaan flu tulang dikudukeun loba ngonsumsi kadaharan anu ngandung gizi, sarta jauhan saheulaanana roko, kopi, jeung kadaharan anu ngandung gajih.
Nya nu leuwih hadèna deui mah gancang pariksakeun ka dokter, sangkan gancang kaubaran, ulah nepi ka kungsi ngareunggeuy heula kawas sim kuring harita.

Ku Popon Saadah

Pikeun jalma anu resep ngalalana di dunia cyber tur resep ngayakeun interaksi jeung sasama chatter, media chatting di internet téh hiji hal anu kawilang penting. Media chatting ibarat rawayan anu ngahubungkeun maranéhna jeung nu séjén dina ngayakeun kagiatan mangrupa dialog atawa paguneman. Boh paguneman jarak jauh, antar kota, antar pulo, antar nagara, boh paguneman jarak deukeut (dilakukan ku dua chatter atawa leuwih anu diukna pagigir-gigir, atawa sasuhunan tapi béda rohangan).
Fungsi éta media ogé bisa rupa-rupa, gumantung kana niat para chatter. Naha éta media téh minangka jembatan pikeun ngobrol biasa, saperti ngawangkong ngalér ngidul teu puguh leunjeuranana, atawa ngobrol daria saperti konsultasi, tanya jawab, diskusi, gunem catur ngeunaan bisnis, jeung sajabana.
Nilik kana jihat praktisna éta média, bisa dipastikeun kagiatan chatting di internet beuki dieu beuki populér di kalangan para nétter. Prosés régistrasi anu gampil tur basajan (simpel), gratis, sarta bisa dilaksanakeun dina waktu iraha baé (fléksibel), mangrupa aspék-aspék anu ngirut (narik) para netter pikeun chatting.
Salah sahiji média chatting anu populér tur loba digunakeun ku para chatter di sakuliah dunya nyaéta YahooMessenger! (YM). Salian ti bisa chatting sakarepna, para chatter ogé bisa maluruh (eksplore) perkara sistem jeung aturan maén YM ogé fasilitas-fasilitas (fitur) anu disadiakeun ku ieu média. Éta fasilitas téh bisa dipaluruh dina folder YM ménu utama unggal id. Upama tulisan messenger dina list pangluhurna di-klik, bakal kabuka fasilitas-fasilitas anu nyadiakan rupa-rupa sistem sakumaha anu dipiharep ku nu “ngageugeuh” éta list.
Dina ieu tulisan urang pedar salah sahijina baé, nyaéta fasilitas anu bisa ngabantuan urang salaku chatter pikeun nangtayungan diri sorangan tina rupa-rupa polah chatter séjén anu teu dipiharep jeung teu dipikaresep ku urang.
Mindeng kajadian urang manggih batur chatting di dunya maya anu karakterna teu cocog jeung lelembutan, saperti réhé, umaing, ongkoh lalaki tapi biwir awéwéeun, ongkoh kolot tapi sifatna bubudakeun, gumasép, hayang kapuji, rungsing, épés méér, teu kaopan, jeung sajaba ti éta, sedengkeun id urang geus kagok aya dina list manéhna. Ku lantaran lamun dituluykeun chatting jeung manéhna geus kasawang bakal pirudeteun tur taya gunana malah réa rugina sabab sarua jeung miceunan waktu, urang bisa ngagunakeun salah sahiji fasilitas YM pikeun ngajauhan manéhna. Carana, dina waktuna urang keur online, ku urang diakalan sangkan dina list manéhna id urang katénjona offline. Ku kituna manéhna moal nyahoeun yén harita id urang keur hurung (online), disangkana urang keur offline baé. Unggal waktu urang bisa ningali manéhna online, tapi manéhna moal bisaeun nénjo id urang online.
Kumaha carana sangkan bisa kitu? Léngkah-léngkahna saperti dibéréndélkeun ieu di handap.
1. Posisi kursor (pointer) kudu pas aya dina id anu ku urang rék diakalan téa, misalna id gundah_gulana;
2. Klik tombol kursor anu katuhu. Geus kitu bakal tampil pilihan-pilihan anu ditawarkeun ka urang;
3. Pilih baé Stealth Setting. Sanggeus di-klik bakal muncul pilihan saperti kieu:
gundah_gulana sees me as:
• online
• offline
• permanently offline.
Lamun urang boga niat sangkan si gundah_gulana teu nyahoeun urang keur online dina waktu harita wungkul, bisa di-klik option offline. Tapi lamun urang boga niat sangkan si gundah_gulana teu nyahoeun unggal id urang hurung, bisa di-klik permanently offline. Sanggeus kitu id-na bakal katingali déngdék (nyangéyéng) dina list nu urang, sarta dijamin tiap urang online ku manéhna moal katenjoeun.
Kumaha lamun rék ngarobah deui sangkan urang katénjoeun online ku manéhna? Sabab sakapeung mah lumayan chatting jeung manéhna téh asa chatting jeung Si Kabayan atawa Mr. Bean, ukur dijadikeun dogdog pangréwong wungkul ku urang, pusing-pusing ogé misalna. Gampang pisan, klik deui baé option online, sarta id-na bakal robah tina nyangéyéng jadi ajeg deui dina list urang, sarta geus pasti id nu urang bakal katénjoeun deui ku manéhna dina unggal urang online.
Tangtu baé urangna kudu konsékwén. Lamun éta id geus didéngdékkeun, poma ulah pirajeunan ngajawab message (pesen) ti manéhna. Antepkeun tong diwaro, sanajan ketikanana murudul minuhan folder oge. Nyasat disangéyéngkeun id-na atuh ari masih kénéh hayang ngalayanan mah. Disebut nyumput lain deuih kitu carana mah, da ku nu lian mah bakal jelas katingalieun yén urang keur online, iwal ku id nu ngahaja didaréngdékkeun. Cara gawé Stealth Setting béda jeung invisible mode. Poma ulah nga-délét id manéhna. Upama id-na di-délét, urang moal bisa ngagunakeun sistem Stealth Setting kana éta id. Sabalikna tina sistem ignore.
Ayeuna kumaha carana upama urang hayang “najong” (nga-ignore) éta id sangkan teu bisaeun datang (nyampeurkeun) kana folder nu urang? Tah, lamun rék luluasan kitu, éta id anu geus kagok napel dina list urang téh kudu di-délét heula, lamun teu di-délét jelas moal bisa di-ignore. Lamun geus di-délét tina list urang, kari klik Messenger (di luhur beulah kénca dina list id urang), tuluy téangan sarta klik tulisan privacy options, klik deui ingnore list, dituluykeun ku ngetik id anu rék di-ignoré téa, upamana: gundah_gulana téa, klik deui ignore only the people below. Lamun jaringan internet katut komputerna kabeneran keur hadé kondisina, éta prosés “najong” id téh bakal gancang hasil (suksés). Sanggeus kitu mah insya Allah éta id moal bisa asup (ngirim pesen) tur ngaganggu deui kana kagiatan urang di cyber, hartina urang salamet tina saniskara tingkah polah goréng manéhna. Iwal ti lamun manéhna ganti id, maké id anyar.
Tangtu teu rugi teu sing nga-ignoré id nu pikakeuheuleun mah. Rugi soténan lamun kaleungitan id-id anu réa kontribusina kana kamajuan jeung kahirupan pribadi urang, nyaéta id milik pribadi-pribadi anu mun leungit téh matak melang matak nineung. Kawasna kana id jalma-jalma balageur mah boro-boro hayang nga-ignore urang téh, nu puguh mah dina keur off-na ogé mun pareng urangna keur online, teu weléh didago-dago hurungna bélaan nyeri beuheung sosonggéteun.
Kawasna deui, pamanggih tur seléra para chatter umumna bakal sarua, yén id-id anu matak lebar jeung nyaah temen lamun ngahaja didéngdékkeun, mana komo nepi ka téga nga-ignore mah, nyaéta id milik pribadi-pribadi anu soméah, handap asor, positif thingking, panceg tur pengkuh nyekel prinsipna, teu luak-léok kabawa ku sakaba-kaba, teu weléh ngajauhan pipaséaeun, tara ngagegedékeun masalah nu sabenerna mah ukur cékcék bocék pirudeteun, jeung sajabana. Sabalikna, ulah asa-asa nga-ignore id anu geus kasawang moal pimaslahateun jeung geus karasa loba ngadatangkeun picacapékkeunana.
Boh ngadéngdékkeun boh najong id hiji jalma, éstuning hak urang, teu meunang aya nu protés sumawonna ngahalang-halang.
Mangga atuh wilujeng nga-ignore baé, mugia suksés.